Nedir.Org *
zehra akar

Atom Ve Periyodik Sistem Nedir

Resim Ekle Dosya Ekle Video Ekle Soru Sor Bilgi Ekle
Bu konunun resimli sunumunu üstte DOSYA İÇERİK başlığına tıklayarak görüntüleyebilir ve hatta indirebilirsiniz.


ATOMUN YAPISI VE PERİYODİK CETVEL



Atom : Bir elementin bütün özelliğini taşıyan en küçük parçasına atom denir.

ATOM MODELLERİ

DALTON ATOM MODELİ :
1- Madde, atom denilen içleri dolu bölünemeyen taneciklerden oluşmuştur.
2- Aynı elementin atomları büyüklük yönünden biribirnin aynı, farklı elementlerin atomları tamamen biribirinden farklıdır.
3- Tepkimelerde atomlar korunur.
4- Atomların birleşmeleri sonunda moleküller oluşur.

THOMSON ATOM MODELi :
Thomson, maddenin düzgün olarak dağıtılmış pozitif yükler ve aralarına serpiştirilmiş negatif yüklerden oluştuğunu ifade etmiştir. Bu yönüyle madde atomu üzümlü keke benzetilebilir. Kek pozitif yük, üzümler ise elektronlardır.

RUTHERFORD ATOM MODELi :
Merkezde kütlesi çok büyük bir çekirdek ve etrafında belirli yörüngelerde dolanan elektronlardan oluşmuştur. Bu görüşün yetersizliği ise; Elektronun neden çekirdeğe düşmediği yada atomdan fırlayıp gitmediği sorusunun cevapsız kalmasıdır.

BOHR ATOM MODELi :
Bohr atom modeli, elektronların çekirdekten herhangi bir uzaklıkta bulunan tek bir yörüngede değil, belirli yörüngede olduğunu belirtir. Bir elektronun bulunduğu yer elektronun sahip olduğu enerjiye bağlıdyr. Bu enerji düzeyleri çekirdeğe yakın olandan uzağa doğru 1,2,3.... gibi numaralar verilerek gösterilir. Enerji düzeylerinin enerjisi çekirdeğe yaklaştıkça azalır, uzaklaştıkça artar. Elektron bir üst enerji seviyesine enerji verilerek uyarılır ve enerji kesilirse elektron eski yerine gelir ve bu arada aldığı enerjiyi ışık şeklinde yayar.

Atom
Çekirdek Elektronlar
Protonlar Nötronlar
Atomun temel parçacıkları proton , nötron ve elektronlardır. Protonlar ve nötronlar atomun kütlesini oluşturup çekirdekte bulunurlarken, kütlesi yok denilecek kadar az olan elektronlar, çekirdeğin etrafındaki belirli yörüngelerde çok hızlı bir şekilde dönerler.

Bir atomun çekirdeğindeki proton sayısı ile nötron sayısının toplamı kütle numarasını verir. Elektronun kütlesi proton ve nötronun yanında çok küçük olduğundan ihmal edilir.

Kütle No= Proton Sayısı + Nötron Sayısı
Atomun çekirdeğinde kaç tane pozitif yük varsa etrafında da o kadar negatif yük olmalı ki atom nötr olsun . Protonlar (+) yüklü, nötronlar yüksüz ve elektronlar (-) yüklü tanecikler olduğuna göre nötr atomlarda proton sayısı daima elektron sayısına eşit olmalıdır. Proton sayısı aynı zamanda çekirdek yükünün bir ifadesidir.

Atom no=proton sayısı=elektron sayısı(nötr atomlarda)=çekirdek yükü
Bir atomda kütle numarası,atom numarası ve atomun yükü aşağıdaki şekilde olduğu gibi gösterilir.

İzotop Atomlar:
Atom numaraları aynı kütle numaraları farklı ya da proton sayıları aynı nötron sayıları farklı olan atomlara bir birinin izotopu atomlar denir. İzotop atomların kimyasal özellikleri aynı olduğu halde fiziksel özellikleri farklıdır.
İzotopu olan elementin atomik kütlesi, izotoplarının tabiattaki yüzdeleriyle doğru orantılı olarak, onların bir ortalamasıdır.

Allotrop atomlar : Aynı elementin uzayda farklı şekilde dizilerek farklı geometrik şeklindeki kristallerine allotrop denir. Örneğin grafitle elmas, beyaz fosforla kırmızı fosfor, rombik kükürtle monoklinik kükürt, ozon ile oksijen birbirinin allotropudur. Allotropların fiziksel özellikleri farklı olduğu halde kimyasal özellikleri aynıdır.

İzoton :
Nötron sayıları eşit olan atomlara birbirinin izotonu denir.

İzobar:
Kütle numaraları aynı atom numaraları farklı olan atomlara izobar atomlar denir.

İzoelektronik :
Elektron sayıları bir birine eşit olan atomlardır.

Elektron Dağılımı :
Elektronlar çekirdeğin çevresindeki yörüngelerde bulunurlar. Elketronların bulunma ihtimalinin fazla olduğu yerlere orbital denir. Orbitaller s,p,d,f... gibi harflerle gösterilirler. Her hangi bir enerji düzeyindeki orbital sayısı n2 dir.(n=enerji seviyesi olup 1,2,3,4... gibi tam sayılardır).
Herhangi bir enerji seviyesinin alabileceği elektron sayısı ise 2n2 ile hesaplanır.

Örneğin, 3. Enerji seviyesinde 2.32=18 orbital vardır. Bu enerji seviyesinde 18 elektron bulunabilir.

ELEKTRONLARIN ORBİTALLERE YERLEŞİM SIRASI:
Şekilde görüldüğü gibi elektronlar 1s22s22p63s23p64s2 3d10 4p65s2...........sırasına göre orbitallere yerleşmektedir.

Hund Kuralı :
Elektronlar orbitallere önce birer birer yerleşir. Boş orbital varken elektron çiftleşemez.

Pauli Kuralı :
Elektronlar çekirdeğin çevresinde dönerken aynı zamanda kendi eksenleri etrafında da dönerler. Birisi saat ibresi yönünde dönerken diğeri onun tersi yönünde döner.(+1/2, -1/2)

Örnek :
Atom numarası 17 olan X elementin elektron dağılımını yapınız ?

Çözüm :
1s22s22p63s23p5 şeklinde olur.
Orbitallerin baş tarafındaki sayılar temel enerji düzeyini (baş kuant sayısını) üstündeki sayılar ise elektron sayılarını göstermektedir.
17X: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p5

Örnek:
10Ne, 18Ar, 36Kr soygaz atomlarının elektron dizilişlerini yazınız ?
10Ne :
1s2 2s2 2p6
18Ar:
1S2 2S2 2P6 3S2 3P6
36Kr:
1S2 2S2 2P6 3S2 3P6 4s2 3d10 4p6

Uyarılmış Hal :
Bir elektronun bulunduğu orbitalden enerji verilerek bir üst enerjili orbitale geçmesiyle yazılan elektron dağılımına uyarılmış hal denir.

Kararlılık ve Değerlik Elektron Sayısı :
Soygazların son yörüngeleri tamamen dolu olup 8 elektron içerirler. Kararlı yapıda olan bu gazlar elektron alış-verişi yada elektron ortaklığı yapamazlar. Bu sebepten dolayı soygazlar kimyasal tepkime vermezler.

Değerlik Elektron Sayısı :
Bir elementin kendinden önceki soygazdan fazla bulundurduğu veya son enerji düzeyindeki elektron sayısıdır.

Örnek :
15X = : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p3
Son enerji düzeyinde 3+2=5 e- bulunduğundan değerlik elektron sayısı 5 dir.
Genelde değerlik elektron sayısı 1,2,3 olanlar METAL, 4,5,6,7 olanlar AMETAL 8 olanlarda SOYGAZ özelliği gösterirler.

Değerlilik:
Bir elementin kararlı yapıya(son yörünge ulaşabilmesi için alması yada vermesi gereken elektron sayısına değerlilik denir.
Örnek :
17X: : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p5

Bu elementin değerlik elektron sayısı 5+2=7 dir. Ya 7 elektron vererek kendisinden önceki soygaza benzeyecek (+7) yada 1 elektron alarak (-1) son yörüngeyi 8 e tamamlayacaktır. Bir elementin alabileceği değerliklerin mutlak değerlikleri toplamı 8 dir. Metaller elektron almadıklarından negatif değerlik almazlar.

Örnek :
11Na, 15P, 18Ar elementlerinin değerliklerini ve metal mi, ametal mi olduğunu belirleyiniz.

Çözüm :
11Na : 2 8 1 değerlik elektron sayısı 1 olup metaldir. Değerliliği +1 dir.
15P : 2 8 5 değerlik elektron sayısı 5 olup ametaldir. Değerliliği +5 ile -3 arasındadır.
18Ar: 2 8 8 değerlik elektronu 8 olup soygazdır. Değerliliği yoktur.

İyon Kavramı :
Elektron alış-verişi yapmış atomlara iyon denir.
İyon ,katyonlar ,anyonlar:
NH4+, Ca+2, K+1, Al+3 CO3-2, Cl-, SO4-2

Katyon :
Pozitif yüklü atom yada atom gruplarıdır.

Katyonların özellikleri :
1. Elektron koparıldığı için elektron sayıları nötr atomlarınınkinden azdır.
2. Atom çapı nötr atomlarınınkinden küçüktür.(elektron koparıldıkça atom çapı küçülür.)
3. Proton sayıları elektron sayılarından büyüktür.

Anyon :
Negatif yüklü atom yada atom gruplarıdır.

Anyonların Özellikleri :
1. Elektron aldıkları için nötr atomlarına göre elektron sayıları fazladır.
2. Atomun çapı nötr atomlarınınkinden büyüktür.(elektron aldıkça atom çapı büyür.)
3. Elektron sayısı proton sayısından büyüktür.

Bir atom verdiği elektron sayısı kadar pozitif (+) , aldığı elektron sayısı kadar negatif (-) değerlik alır.

İyonlaşma Enerjisi :
Gaz halindeki nötr bir atomdan bir elektronu koparmak için gerekli olan enerjiye iyonlaşma enerjisi denir. 1. Elektron koparılıyorsa I. İyonlaşma enerjisi(E1), 2. Elektron koparılıyorsa II. İyonlaşma enerjisi(E2)....adını alır. Bir atomda her zaman E1<E2

Örnek :
11X, 15Y ve 19Z atomlarının 1. İyonlaşma enerjilerini karşılaştırınız ?
X: 2 8 1
Y: 2 8 5
Z: 2 8 8 1

Y bir ametal olduğu için elektron vermek yerine almayı tercih edeceğinden E1 en büyük olacaktır.
X ile Z karşılaştırılınca Z nin atom çapı daha büyüktür. En son yörüngesindeki 1 elektronu koparmak X e göre daha az enerji gerektirir. Buna göre Y>X>Z olur.

Periyodik tabloda soldan sağa doğru gidildikçe atom çapı azalmakta ve Ei artmaktadır. Yukarıdan aşağıya inildikçe atom çapı arttığından Ei azalmaktadır.

Örnek :
X elementinin ilk 4 iyonlaşma enerjileri :

E1= 140 E2= 290 E3= 600 E4 = 3200 k.kal/mol olduğuna göre X elementinin değerlik elektron sayısı kaçtır ?

140-290-600-3200 600 den ani bir artışla 3200 kk/mol e çıkmasının sebebi 3200 kk ile soygaz elektron düzeninden(8 den) elektronun koparıldığını gösterir.
Demek ki bu atom 2 8 3 şeklinde olup ilk 3 elektron çok az bir enerjiyle kopmuştur. Değerlik elektron sayısı 3 dür.

Küresel Simetri :
Bir atomun elektron dizilişindeki en son orbital tam dolu yada yarı dolu ise atom küresel simetri özelliği gösterir. Küresel simetri gösteren atomlarda elektronlar çekirdek tarafından simetrik çekilirler. Simetrik çekilen elektronu koparmak fazla enerji gerektirir.
Bir atomun elektron dizilişi s1,s2, p3,p6, d5.d10, f7, f14 ile bitiyorsa o atom küresel simetri özelliği gösterir.

Örnek :
I- 15X II- 13Y III- 25Z atomlarından hangisi yada hangileri küresel simetri gösterir ?

Çözüm :
15X: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p3 (P3 ile bittiği için küresel simetri)
13Y :
1s2 2s2 2p6 3s2 3p1 (p1 ile bittiği için küresel simetri değil)
25Z :
1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d5 (d5 ile bittiği için küresel simetri)

PERİYODİK CETVEL
PERİYODİK CETVELİN ÖZELLİKLERİ
1. Periyodik cetvelde düşey sütunlara grup yatay sıralara da periyot denir. 8 tane A (baş grup) 8 tanede B olmak üzere 16 grup vardır.
2. Bir elementin bulunduğu baş grup numarası onun değerlik elektron sayısına eşittir. Örneğin element 7A grubundaysa değerlik elektronu 7, 3A grubundaysa değerlik elektronu 3 dür.
3. Aynı gruptaki elementlerin değerlik elektronları aynı olduğundan kimyasal özellikleri de aynıdır.
4. Periyodik cetveldeki gruplar şöyle adlandırılır.

Grup Adı
1A Alkali metaller
2A Toprak alkali metaller
3A Toprak metalleri
4A Karbon grubu
5A Azot grubu
6A Oksijen grubu
7A Halojenler
8A Soygazlar(asal gazlar)

5. Her periyot bir alkali metalle başlar ve bir soygaz ile biter.
6. Hidrojen alkali metal olmadığından 1.periyot alkali metalle başlamaz.
7. Periyotlarda soldan sağa doğru gidildikçe asitlik özelliği artar, bazlık ve elektrik iletkenliği azalır.
8. Soldan sağa doğru atom çapı azalırken yukarıdan aşağıya doğru atom çapı artar.
9. Soldan sağa doğru iyonlaşma enerjisi artarken yukarıdan aşağıya doğru iyonlaşma enerjisi azalır.
10. Soldan sağa doğru çap azaldığı için elementlerin elektron ilgisi (elektronegatiflik) artar, yukarıdan aşağıya doğru azalır.
11. Yukarıdan aşağıya doğru metalik özellik artar, soldan sağa doğru azalır.

BAZI GRUPLARIN ÖZELLİKLERİ
1A GRUBU (ALKALİ METALLER) (Li, Na, K, Rb,Cs,Fr)
1. Değerlik elektron sayıları bir olduğu için bu elektronunu kolaylıkla vererek bileşiklerinde sadece +1 değerlik alırlar. İyi indirgendirler.
2. Çok aktif oldukları için tabiatta bileşikleri halinde bulunurlar. Tuzlarının elektroliziyle saf halde elde edilebilirler.
3. Su ve hava oksijeniyle tepkimeye girdiklerinden laboratuvarda eter yada gaz yağında saklanırlar.
4. Alevi karakteristik renklere boyarlar.( Na sarıya, Li kırmızıya )
5. Yumuşak ve parlaktırlar. Erime noktaları ve yoğunlukları küçüktür. Grupta yukarıdan aşağıya inildikçe yoğunlukları büyür, erime noktaları küçülür.

7A GRUBU ( HALOJENLER ) (F,Cl,Br,I,At)
1. Değerlik elektron sayıları 7 olduğu için bileşiklerinde +7 ile -1 arasında çeşitli değerlikler alabilirler. Özellikle -1 değerlik alırlar.
2. Hidrojenli bileşikleri asit özelliği gösterir.(HCl,HI,HF....). Grupta yukarıdan aşağıya inildikçe asitlik özelliği artar.
3. Atom numaraları soygazlardan bir eksiktir.
4. Grupta yukarıdan aşağıya inildikçe atom no ve atom yarıçapı artar, elektron alma özelliği (elektron ilgisi) azalır.
5. P.cetvelde elektron alma ilgisi en fazla olan (elektronegatifliği en fazla) element flor olduğundan flor en iyi yükseltgendir.
6. 2 atomlu moleküller halinde bulunurlar. Oda şartlarında F2, Cl2 gaz , Br2 sıvı I2 ve At2 katıdır.
ÖSYM sınavında 1A , 7A ve 8A grubunun özellikleri sorulmaktadır.

8A GRUBU (SOYGAZLAR) (He, Ne, Ar, Kr, Xe Rn)
Bu gruba ait olan elementler kararlı olup kimyasal tepkimeye girmezler.

ELEMENTLERİN PERİYODİK CETVELDEKİ YERİ
Yeri belirlenecek elementin elektron dağılımı yapılır. Değerlik elektron sayısı grubunu, en yüksek enerji düzeyi de periyodunu gösterir. Son orbital S yada P ile bitiyorsa A, d ile bitiyorsa B grubu elementidir.

Örnek :
Atom numarası 15 olan elementin periyodik cetveldeki yeri neresidir ?
2+3=5 5A
15X= 1s2 2s2 2p6 3s2 3p3
3. periyot

Örnek :
19X, 13Y, 23Z elementlerinin periyodik cetveldeki yerlerini belirleyiniz ?
19X : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s1 : 4.periyot 1A grubu
13Y: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1 : 3.periyot 3A grubu
23Z: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d3 : 4.periyot B grubu

BAZI ÖZELLİKLERİN PERİYODİK CETVELDEKİ DEĞİŞİMİ

1. ATOM NUMARASI
Periyotlarda soldan sağa, gruplarda yukarıdan aşağıya inildikçe atom numarası artar.

2. ATOM YARIÇAPI (Atom hacmi)
Atom yarıçapı atomun büyüklüğünün ölçüsüdür. Bu bakımdan yörünge sayısyıla doğru orantılıdır. Yörünge sayıları eşitse, atom numrası küçük olanın (çekirdekteki çekim kuvveti az olduğundan) yarıçapı daha büyüktür.
Bu bakımdan gruplarda yukarıdan aşağıya inildikçe atoma yeni yörüngeler eklendiğinden atom çapı artmakta, soldan sağa doğru yeni yörünge eklenmediğinden atom çapı azalmaktadır.

3. İYONLAŞMA ENERJİSİ
İyonlaşma enerjisi atom çapı ile ters orantılıdır. Soldan sağa doğru çap azaldığından iyonlaşma enerjisi artmakta, yukarydan aşağıya doğru çap arttığından iyonlaş&thorn;ma enerjisi azalmaktadır.

4. ELEKTRON ALMA VE VERME ÖZELLİĞİ
Gruplarda yukarydan aşağıya inildikçe elektron verme özelliği artar, periyotlarda soldan sağa gidildikçe azalır. Yörünge sayıları eşit olanlardan, değerlik elektron sayısı az olan daha kolay elektron verir.
Bir elementin metalik özelliği elektron verme eğilimiyle ölçülür.
Bir elementin ametalik özelliğide elektron alma eğilimiyle ölçülür.

Atom Ve Periyodik Sistem Resimleri

  • 2
    Periyodik cetvel 1 yıl önce

    Periyodik cetvel

Atom Ve Periyodik Sistem Sunumları

  • 4
    Önizleme: 1 yıl önce

    Atom ve periyodik cetvel sunumu (word)

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    ATOM ve YAPISIElementin özelliğini taşıyan en küçük parçasına denir.Atom NumarasıBir elementin unda bulunan proton sayısıdır. Protonlar (+) yüklü olduklarından pozitif yük sayısı ya da çekirdek yükü şeklinde ifade edilebilir.Atom numarası = Proton sayısı = Çekirdek yüküKütle Numarası = Proton sayısı + Nötron sayısıeşitliği yazılabilir.Nötr (yüksüz) bir için, çekirdekte kaç proton varsa çekirdeğin etrafındaki yörüngelerde de o kadar elektron dolaşır.İYON(+) veya (-) yüklü ya da gruplarına iyon denir.elektron verirse (+) yüklü iyon oluşur ve katyon olarak isimlendirilir.elektron alırsa (-) yüklü iyon oluşur ve anyon olarak isimlendirilir.Bir X atomu için;  gösterilir.Buradan nötron sayısı, elektron sayısı bulunabilir.İZOTOPnumaraları aynı kütle numaraları farklı olan atomlara izotop atomlar denir. birbirinin izotopudur.İzotop atomların kimyasal özellikleri aynıdır. Fiziksel özellikleri farklıdır.İzotop iyonların elektron sayıları farklı ise kimyasal özellikleri de farklıdır.ALLOTROPKimyasal özellikleri aynı (aynı dan oluşmuş), fiziksel özellikleri (renk, kaynama noktası, erime noktası, uzaydaki dizilişleri v.s.) farklı olan maddelere allotrop maddeler denir.Elmas, grafit, amorf karbon, üç madde de yapısında yalnızca karbon (C) u içerir. Fakat uzaydaki dizilişleri ve bağların sağlamlığı farklı olan maddelerdir.O2 gazı ve O3 (Ozon) gazı birbirlerinin allotropudur. Allotrop için bilinmesi gereken en önemli özellik ise;Allotrop maddeler bir başka madde ile reaksiyona girdiklerinde aynı cins ürünler oluşur.2Ca + O2 ® 2CaO3Ca + 2/3 O3 ® 2CaO gibi.Modern TeorisiElektron dalga özelliği göstermektedir.Atomdaki elektronun aynı anda yeri ve hızı bilinemez.Elektronların bulunma ihtimalinin fazla olduğu küre katmanları vardır ve bu katmanlara orbital denir.ELEKTRONLARIN DİZİLİŞİPauli PrensibiElektronlar yörüngelere yerleştirilirken ;2n2 formülüne uyarlar.(n : yörünge sayısı, 1,2,3 ………. gibi tamsayılar)Son yörüngede maksimum 8 elektron bulunur.Buna göre, her yörüngedeki elektron sayısı :1. yörünge : 2.12 = 2 elektron2. yörünge : 2.22 = 8 elektron3. yörünge : 2.32 = 18 elektron4. yörünge : 2.42 = 32 elektron alır.Elektronik konfigürasyonBir atomun elektronlarının hangi yörüngede olduğu ve orbitallerinin cinsinin belirtildiği yazma düzenine Elektronik konfigürasyon denir.n : Baş kuant sayısı olup 1, 2, 3, … gibi tam sayılardır. Elektronun hangi yörüngede olduğunu belirtir.l : Yan kuant sayısı olup, orbital adı olarak bilinir, s, p, d, f gibi harflerle anılır.Elektronlar önce düşük potansiyel enerjili orbitallere yerleşirler. Dört değişik enerji düzeyi vardır.s : Enerji seviyesi en düşük orbitaldir. 2 elektron alabilir.p : s orbitalinden sonra elektronlar p orbitallerine yerleşir. px , py , pz olmak üzere 3 tanedir. p orbitalleri toplam 6 elektron alabilir.d : 10 elektron alır ve toplam 5 tanedir. p orbitallerinden sonra elektronlar d orbitallerine yerleşirler.f : f orbitalleri toplam 14 elektron alır ve 7 tanedir. Enerji düzeyi en yüksek olan orbitaldır.Yörünge Sayısı (n)Yörüngedeki orbital sayısı(n2)Yörüngedeki elektron sayısı (2n2)1……….1 (1 tane s)22. ………4 (1 tane s, 3 tane p)83. ………9 (1 tane s, 3 tane p, 5 tane d)184. ………16 (1 tane s,3 tane p, 5 tane d,7 tane f)32Bir atomun elektronları yörüngelere yerleştirilirken okların sırası takip edilir. Bunlar bu sıra ile yazılırsa aşağıdaki gibi olur.1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6Peryot : Dizilişi yapılan elementin en son yazılan s orbitalinin başındaki sayıya periyot denir.Grup : Son yörünge orbitalleri s ve p ile bitiyorsa A grubu, d ve f ile bitiyorsa B grubu elementidir.A grupları son yörüngelerindeki s ve p orbitallerindeki elektronların toplamıyla bulunur.X: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 dizilişine göre atom 3. periyot, 8A grubundandır.PERİYODİK TABLOElementlerin atom numaralarına göre belirli bir kurala uyarak sıralanması ile periyodik cetvel oluşur.Periyodik cetvelde yatay sıralara periyot, düşey sıralara grup denir. Periyodik cetvelde 7 tane periyot, 8 tane A grubu, 8 tane B grubu vardır. 8B grubu 3 tanedir. Her periyot kendine ait olan s orbitali ile başlar p orbitali ile biter. Diger bir ifade ile 1A grubu ile başlayıp 8A grubu ile sona erer.A grubu elementleri s ve p blokunda,B grubu elementleri d ve f blokunda bulunurlar.B grubu elementlerine geçiş elementleri denir. Bunların tamamı metaldir.Periyodik cetvelde A grubu elementlerinin özel isimleri vardır.Periyodik cetvelde aynı grupta bulunan elementlerin değerlik elektron sayıları aynı olduğundan benzer kimyasal özellik gösterirler.METAL-AMETAL ve SOYGAZ`IN ÖZELLİKLERİMetalAmetalSoygazGrup numarası 1A,2A, 3A, ve B gruplarında bulunan elementler metaldir.Kendilerini soygaza benzetmek için son yörüngelerindeki elektoronları vererek(+)değerlik alırlar. 1A(+1), 2A (+2)Kesinlikle (-) değer almazlar.Kendi aralarında bileşik oluşturmazlar.Ametallerle bileşik oluştururlar.İndirgen özellik gösterirler.Tel ve Levha haline gelebilirler.Elektirik akımını iletirler.Tabiatta genellikle katı halde bulunurlar .Grup numarası 5A ,6A,7A, olanlar ametaldir.Soygaza benzeme yani son yörüngelerindeki elektronları 8′e tamamlamak için elektron alarak(-) değerlik alılar.5A(-3),6A,(-2)7A(-1)…Fakat(+) değerlik alabilirler.Kendi aralarında ve me-tallerle bileşik oluşturur-lar.Yükseltgen özellik göste-rirler.Tel ve levha haline gel-mezler.Elektirik akımını iletmez-ler.Tabiatta genelde gaz ve çift atomlu moleküller halinde bulunurlar. (F2,N2,02…)Grup Numarası 8A olanlar soygazdır.Kararlıdırlar,elektron alış-verişi yapmazlar.Bileşik yapmazlarOrbitalleri doludur.Tabiatta tek atomlu gaz halinde bulunur-lar.• BİLEŞİK OLUŞUMUa. Metal + Ametalb. Ametal + AmetalMetaller son yörüngelerindeki elektronları vererek (+) değerlik alırlar.Ametaller ise son yörüngedeki elektronları 8′e tamamlamak için elektron alarak (-) değerlikli olurlar.Bileşik formülünü bulabilmek için öncelikle bileşiği oluşturacak elementlerin değerlikleri tespit edilir. Bu değerlikler en küçük katsayılar şeklinde çaprazlanır.En genel ifadesi ile X+m ile Y-n iyonu XnYmbileşiğini oluşturur.Bileşiği oluşturan atomların her ikisi de ametal olduğunda farklı bileşik formülleri oluşabilir.ATOM ve İYON ÇAPI (HACMİ)Peryot numarası (yörünge sayısı) arttıkça atom hacmi büyür.Grup numarası arttıkça atom hacmi küçülür. Çünkü yörünge sayısı aynı kalmakta fakat çekirdek yükü ve çekirdeğin elektronları çekme gücü artmaktadır.Bir atom ya da iyon elektron aldıkça çapı büyür, elektron verdikçe çapı küçülür.Örneğin; X atomunun hacmi X-n iyonunun hacminden küçük, X+n iyonunun hacminden büyüktür.Örnek – 16C, 14Si, 3Liatomlarının çaplarını karşılaştırınız?ÇözümPeryot numarası büyük olanın çapı en büyük olduğundan Si çapı en büyüktür.6C, ile 3Li aynı peryotta olduğundan, grup numarası (proton sayısı) arttığı içinçekirdek çekimi büyük olanın çapı küçük olacağından 3Li çapı 6C nun çapından büyüktür. Sonuç olarak çaplar arasında Si > Li > C ilişkisi vardır.İYONLAŞMA ENERJİSİGaz halindeki bir atomdan bir elektron koparmak için verilmesi gereken enerjiye iyonlaşma enerjisi (1. iyonlaşma enerjisi) denir.2′inci elektronu koparmak için verilen enerjiye 2. iyonlaşma enerjisi denir.3′üncü elektronu koparmak için verilen enerjiye 3. iyonlaşma enerjisi denir.Herhangi bir atom için daima 1.i.E < 2.i.E < 3.i.E … geçerlidir. Yani bir sonraki elektronu koparmak daha fazla enerji gerektirir.Periyot numarası arttıkça iyonlaşma enerjisi azalır.Gruplarda iyonlaşma enerjisi sıralaması,1A < 3A < 2A < 4A < 6A < 5A < 7A < 8Aşeklindedir.Örnek – 2Bir X atomu için;X(g) ® X+2(g) + 2e– X+1(g) ® X+2(g) + e–X+1(g) ® X+3(g) + 2e–DH = 340 k.kal. DH = 215 k.kal.DH = 625 k.kal.Verildiğine göre X atomunun 1. iyonlaşma enerjisi, 2. iyonlaşma enerjisi ve3. iyonlaşma enerjisi değerleri kaçtır?Çözüm1. denklem: 2 elektronu uzaklaştırmak için verilen enerjidir. Yani 1. ve 2. iyonlaşma enerjileri toplamıdır. 2 elektronu koparmak için toplam 340 k.kal enerji harcanmıştır.215 kkal. 2′inci elektronu uzaklaştırmak için verilen enerji olduğuna göre 2. iyonlaşma enerjisi 215 k.kal`dir. O zaman 340 – 215 = 125 k.kal 1. iyonlaşma enerjisidir. 625 k.kal. X atomunun 1 elektronu uzaklaşmış durumundan 2e– daha uzaklaştırmak için gereken enerjidir. (Yani: 2. ve 3. iyonlaşma enerjileri toplamıdır.)2. İ.E = 215 k.kal olduğuna göre;3. iyonlaşma enerjisi = 625 – 215 = 410 k.kal dir.ELEKTRON İLGİSİGaz halindeki nötr bir atomun elektron yakalamasıyla açığa çıkan enerjidir. Açıga çıkan enerji ne kadar büyük ise elektron ilgisi o kadar fazladır.X(g) + e– ® X–(g) + EnerjiPeriyodik cetvelde 7A grubu elementlerinin elektron ilgisi en büyüktür.Metallerin ve soygazların elektron ilgileri yok kabul edilir.KİMYASAL BAĞLARBileşiğin en küçük parçası olan ve en az iki atomun birleşmesinden meydana gelen kararlı yapı moleküldür. Moleküldeki atomları bir arada tutan kuvvet ise kimyasal bağlardır.Kimyasal bağlar ikiye ayrılır.1. İyonik bağ2. Kovalent bağİYONİK BAĞMetallerle ametaller arasında meydana gelen bağlardır. Metaller elektron vererek (+) yüklü iyon, ametaller elektron alarak (-) yüklü iyon oluştururlar. Bu zıt yüklü iki iyonun birbirlerini coulomb çekim kuvveti ile çekmesinden iyonik bag oluşur.Örnek olarak NaCI bileşiğinde Na atomunun iyonlaşma enerjisi küçük olduğundan 1 tane değerlik elektronunu vererek (+1) yüklü iyon, klor ise Na atomunun verdiği elektronu alarak (-1) yüklü iyon oluşturur. Bu iki iyonun birbirini coulomb çekim kuvveti ile çekmesi sonucu NaCI bileşiği oluşur ve meydana gelen bağ iyonik bağdır.iyonik bağ oluşurken metal ve ametal ne kadar aktifse bağ o kadar sağlam olur.Örnek – 313Al ve 16S atomları arasında oluşan bileşiğin 1 molekülü için:I. Al atomları toplam 6 elektron verir.II. S atomları toplam 3 elektron verir.III. Al2S3 iyonik bileşiği oluşur.hangileri doğru olur?A) Yalnız IB) Yalnız IIIC) I ve III D) II ve IIIE) I, II ve IIIÇözümAl ve S atomlarının elektronlarının dizilişiAl : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1S : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p4şeklindedir. Al atomunun son yörüngesinde 3 elektron, S atomunun son yörüngesinde 6 elektron vardır. Al metal, S ametaldir.Al ve S atomu arasında oluşan bileşik (Al+3 ve S-2 iyonlarının yükleri çaprazlanırsa) Al2S3 olarak bulunur. Oluşan bileşik iyonik bileşiktir.Al2S3 bileşiğinde 2 tane Al atomu vardır. 1 tane Al atomu 3 elektron verdiğinden 2 tane Al atomu 6 elektron verir. 3 tane S atomu 6 elektron alır.Buna göre I ve III dogru, II yanlıştır. Cevap C` dir.KOVALENT BAĞAmetallerin (C, N, P, S, O, H, F, CI, Br, I) kendi aralarında elektron ortaklığı ile oluşturdukları bağdır.Örnek olarak hidrojen molekülü arasındaki bağı incelersek;Hidrojenin atom numarası 1 olduğundan, 1 tane elektronu vardır. Bu elektron 1s orbitalinde bulunmaktadır. ıki hidrojen atomundaki birer elektronun etkileşmesinden H2molekülü oluşur, aradaki bağ kovalent bağdır. Hidrojen molekülü H• •H veya H-H şeklinde gösterilir.Aynı cins ametal atomları arasında oluşan kovalent bağ apolar, farklı cins ametal atomları arasında oluşan kovalent bağ polardır. H2 molekülündeki H – H bağı apolar, HCl molekülündeki H – Cl bağı polardır.

Atom Ve Periyodik Sistem Videoları

  • 2
    1 yıl önce

    9. Sınıf KİMYA - Atom ve Periyodik Sistem 9 (Periyodik Sistem)

Atom Ve Periyodik Sistem Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Atom Ve Periyodik Sistem Ek Bilgileri

Bu yazıya sende yeni bilgi ekleyerek gelişmesine yardımcı olabilirsin..

Yazı İşlemleri
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)
Facebook Grubumuz

Birşey Unutmadın mı ?

Bizi sonra tekrar bulmak için sitemizi aşağıdan beğenmelisin